Czy polski konsument może zakwestionować WIBOR? TSUE rozpoczął analizę, która może zmienić losy tysięcy kredytobiorców
11 czerwca 2025 r. w Luksemburgu odbyła się długo wyczekiwana rozprawa przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-471/24. Sprawa ta dotyczy kluczowego zagadnienia dla milionów złotówkowiczów w Polsce: czy postanowienia umowne dotyczące oprocentowania kredytów oparte na wskaźniku WIBOR mogą być badane pod kątem nieuczciwości (abuzywności) na podstawie unijnej dyrektywy 93/13.
Sprawa, która może zmienić rynek kredytowy w Polsce
W centrum zainteresowania TSUE znalazło się pytanie prejudycjalne skierowane przez Sąd Okręgowy w Częstochowie. Polski kredytobiorca zakwestionował legalność stosowania WIBOR-u w swojej umowie kredytowej, podnosząc m.in. brak wystarczającej informacji o mechanizmie ustalania oprocentowania oraz o ryzykach z nim związanych.
Choć pozornie spór dotyczy jednej umowy, potencjalne skutki orzeczenia mogą mieć zasięg systemowy — podobnie jak w sprawach frankowych, gdzie TSUE odegrał kluczową rolę w ukształtowaniu praktyki sądowej.
WIBOR pod lupą: czy konsument ma realną ochronę?
Podczas trzygodzinnej rozprawy przedstawiciele Komisji Europejskiej, polskiego rządu, Portugalii oraz banków, w tym PKO BP, prezentowali stanowisko zgodne co do zasady: skoro WIBOR jest objęty unijnym rozporządzeniem o wskaźnikach referencyjnych (BMR), nie powinien podlegać analizie na gruncie przepisów o nieuczciwych klauzulach umownych.
Z kolei pełnomocnicy kredytobiorcy podkreślali, że samo istnienie regulacji BMR nie wyłącza obowiązku banków do przejrzystego i pełnego informowania klientów o ryzykach związanych z mechanizmem oprocentowania, a przede wszystkim — nie pozbawia konsumentów prawa do kwestionowania nieuczciwych zapisów w umowach.
Co istotne, Trybunał z dużym zainteresowaniem dopytywał przedstawicieli banków i instytucji publicznych o kwestie fundamentalne dla ochrony konsumentów:
- Czy w polskim prawie istnieje obowiązek stosowania WIBOR-u?
- Czy konsument ma prawo zakwestionować sposób ustalania WIBOR-u?
- Czy w razie usunięcia WIBOR-u z umowy istnieją przepisy, które mogłyby go zastąpić?
Na żadne z tych pytań strona bankowa nie udzieliła jednoznacznych odpowiedzi, co — w ocenie wielu ekspertów — może sugerować, że Trybunał dostrzega istotne wątpliwości natury konsumenckiej.
Przełom na horyzoncie? Najpierw opinia Rzecznika Generalnego
Choć TSUE nie wydał jeszcze wyroku, kolejny ważny krok nastąpi już we wrześniu. Opinia Rzecznika Generalnego ma zostać przedstawiona 11 września 2025 r. W praktyce takie opinie często wyznaczają kierunek, w jakim później podąża Trybunał w swoim orzeczeniu.
Sam wyrok TSUE spodziewany jest na przełomie 2025 i 2026 roku. Do tego czasu środowisko kredytobiorców i banków pozostaje w stanie wyczekiwania, jednak już dziś można powiedzieć, że przebieg rozprawy dał powody do ostrożnego optymizmu dla konsumentów.
Co może oznaczać wyrok dla kredytobiorców złotówkowych?
Jeśli TSUE przychyli się do stanowiska konsumentów, sądy krajowe będą mogły badać zgodność klauzul WIBOR-owych z prawem ochrony konsumentów. W skrajnych przypadkach mogłoby to prowadzić do unieważniania mechanizmu WIBOR w umowach i pozostawienia oprocentowania opartego wyłącznie na marży bankowej.
Takie rozstrzygnięcie mogłoby wywołać kolejną falę pozwów kredytowych — podobną do fali sporów frankowych — szczególnie w przypadku kredytów udzielonych po wejściu w życie regulacji BMR w 2018 r. i przed objęciem zarządzania WIBOR-em przez GPW Benchmark w 2019 r.
Podsumowanie: czy WIBOR da się podważyć?
Ostateczna odpowiedź na to pytanie należy do TSUE. Jednak już teraz wiadomo, że sprawa C-471/24 stała się symbolem walki o prawa kredytobiorców złotówkowych w Polsce. Przyszłość rynku kredytowego zależeć będzie od tego, czy unijne sądy uznają, iż nawet skomplikowane mechanizmy rynkowe nie zwalniają banków z obowiązku przejrzystości i uczciwego informowania swoich klientów.
Madejczyk Kancelaria Prawna na bieżąco monitoruje rozwój wydarzeń w sprawie C-471/24.
Jeśli jesteś kredytobiorcą, który zawarł umowę opartą na WIBOR-ze i zastanawiasz się nad swoimi możliwościami prawnymi — zapraszamy do kontaktu.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy WIBOR może zostać całkowicie usunięty z mojej umowy kredytowej?
Jeżeli TSUE uzna, że klauzule oparte na WIBOR mogą być abuzywne, sądy krajowe będą mogły badać takie umowy indywidualnie. W niektórych przypadkach może to prowadzić do usunięcia WIBOR-u z umowy i pozostawienia wyłącznie marży bankowej.
Czy sprawa dotyczy wszystkich kredytów złotówkowych?
Przede wszystkim dotyczy kredytów o zmiennej stopie procentowej opartej na WIBOR-ze, w szczególności tych zawartych po wejściu w życie rozporządzenia BMR (po 2018 r.).
Kiedy poznamy ostateczny wyrok TSUE?
Opinia Rzecznika Generalnego ma być wydana 11 września 2025 r., natomiast ostatecznego wyroku należy się spodziewać na przełomie 2025 i 2026 roku.
Czy warto już teraz składać pozew przeciwko bankowi?
W obecnej sytuacji rekomendujemy ostrożność i wstrzymanie się z działaniami do czasu wydania opinii Rzecznika Generalnego, która może dać wyraźniejszy sygnał co do kierunku orzeczenia.
