Spis treści:
1. Jakie okresy będą wliczane do stażu pracy?
W dniu 9 lipca 2024 r. opublikowano zapowiadany już w styczniu br. projekt nowelizacji Kodeksu pracy dotyczący zmian w ustalaniu stażu pracy. Nowe przepisy zakładają, że zmiany obejmą zarówno tzw. zakładowy, jak i ogólny staż pracy. W obecnym stanie prawnym nie ma ogólnej zasady ustalania stażu pracy dla celów nabywania prawa do wszystkich świadczeń i uprawnień pracowniczych wynikających ze stosunku pracy. Obowiązujące przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, przewidują w tym zakresie:
- zakładowy staż pracy – tj. wliczanie do okresu zatrudnienia pracownika, od którego zależy dane uprawnienie wynikające ze stosunku pracy, tylko okresu pracy u danego pracodawcy (dotyczy to, np. ustalania długości okresu wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony lub nieokreślony oraz wysokości odprawy z tytułu rozwiązania umowy o pracę i odprawy pośmiertnej);
- ogólny staż pracy – tj. wliczanie do okresu zatrudnienia pracownika, od którego zależy dane uprawnienie wynikające ze stosunku pracy, okresów pracy u wszystkich pracodawców (dotyczy to ustalenia wymiaru urlopu wypoczynkowego pracownika oraz nabycia prawa do urlopu wychowawczego).
Jakie okresy będą wliczane do stażu pracy?
Zgodnie z dodawanym art. 3021 § 1 kodeksu pracy do okresu zatrudnienia wlicza się okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe, z zastrzeżeniem § 3. Pracownikom, którzy wcześniej byli zatrudnieni na podstawie innych stosunków prawnych niż stosunek pracy do okresu zatrudnienia będą wliczane okresy samozatrudnienia, współpracy na umowie zlecenia lub umowie agencyjnej, ale też okresy działalności m.in.:
- jako twórca lub artysta,
- w zakresie wolnego zawodu,
- jako niania (w ramach „umowy uaktywniającej”),
- jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. oraz wspólnik spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.
Wliczane będą okresy, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia społeczne oraz okresy zwolnione ze składek na podstawie odrębnych przepisów (studenci, ulga na start). Wliczać będzie się także udokumentowany, przebyty za granicą okres innej niż zatrudnienie działalności zarobkowej. Obecnie projekt nie przewiduje, aby do stażu pracy miał być wliczany okres współpracy na podstawie umowy o dzieło.
Zaproponowane przepisy realizują w znacznym stopniu postulat, aby uprawnienia pracownicze, jak i dostęp do stanowisk wymagających potwierdzonego doświadczenia zawodowego były takie same niezależnie od prawnej i organizacyjnej formy wcześniejszej pracy.
Od kiedy zmiany?
Projekt potwierdza, że uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia wskazanych wyżej okresów przysługiwać będą od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od 1 stycznia 2026 r. Odpowiednio długie vacatio legis potrzebne jest, aby pracownicy mieli czas na dostarczenie zaświadczeń z ZUS a pracodawcy na ustalenie stażu pracy na nowych zasadach i ewentualne zmiany w przepisach zakładowych.
Projekt ustawy dostępny jest pod adresem:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12387051/katalog/13069357#13069357
