Spis treści:
2. Czy umowa powinna w sposób bezpośredni jako „od” i „do” określać termin spłaty kredytu?
3. Jakich informacji w zakresie RRSO zobowiązany jest udzielić kredytodawca?
4. Jakie obowiązki związane z RRSO ma kredytodawca przed zawarciem umowy kredytowej?
Umowa kredytu konsumenckiego musi określać w sposób jasny i zwięzły założenia przyjęte przez kredytodawcę do obliczenia RRSO, a w razie braku przedstawienia konsumentowi tych informacji może on skorzystać z właściwych sankcji określonych w krajowym porządku prawnym – Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 23 stycznia 2025 r.
Jakie okoliczności związane z RRRO oraz terminem obowiązywania umowy kredytowej wzbudzały wątpliwości słowackiego sądu?
Wnioskiem z dnia 14 listopada 2023 r. o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, sąd słowacki zwrócił się z poniższymi pytaniami prejudycjalnymi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej:
- Czy art. 10 ust. 2 lit. c) dyrektywy [2008/48] należy interpretować w ten sposób, że określenie w postanowieniu umownym w sposób jasny i zwięzły okresu obowiązywania umowy o kredyt:
– wymaga wyraźnego określenia czasu trwania umowy o kredyt, przykładowo poprzez wskazanie daty zawarcia i zakończenia trwania umowy (od… do…), ewentualnie poprzez wykorzystanie kalendarzowych jednostek czasu, jakimi są przykładowo miesiące lub lata (np. na okres jednego roku), albo
– jest wystarczające, jeżeli następuje w ten sposób, że konsument ma obliczyć okres obowiązywania umowy lub ustalić go w inny sposób na podstawie postanowień umowy, np. na podstawie liczby miesięcznych rat czy momentu pełnej spłaty kredytu?
-
Czy art. 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy 2008/48 we fragmentach o treści »w sposób jasny i zwięzły« oraz »wszystkie założenia przyjęte do obliczenia tej stopy« należy interpretować w ten sposób, że:
– założenia przyjęte do obliczenia [RRSO] muszą być wyraźnie oznaczone w umowie jako założenia przyjęte do obliczenia RRSO, albo
– konsument ma sam ustalić odpowiednie założenia przyjęte do obliczenia RRSO na podstawie postanowień umownych?”.
Czy umowa powinna w sposób bezpośredni jako „od” i „do” określać termin spłaty kredytu?
Na pierwsze pytanie prejudycjalne Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniu prejudycjalnym z dnia 23 stycznia 2025 r. C-677/23 udzielił odpowiedzi, zgodnie z którą umowa o kredyt nie musi bezwzględnie wskazywać w sposób wyraźny okresu jej obowiązywania, o ile warunki tej umowy pozwalają konsumentowi na ustalenie tego okresu bez trudności i z pewnością.
Powyższe oznacza, iż spełnienie wymogów Dyrektywy 2008/48 w zakresie poinformowania konsumenta o terminie obowiązywania umowy może nastąpić np. w przypadku wskazania liczby miesięcznych rat kredytu wraz z jednoczesnym wskazaniem terminu płatności pierwszej oraz ostatniej raty kredytu, czy poprzez pełen harmonogram spłaty rat kredytu.
O ile powyższe pierwsze pytanie prejudycjalne może nie znaleźć dużego odbicia w orzecznictwie sądowym z uwagi na zasadniczo spełnienie przez polskich kredytodawców obowiązków oznaczenia terminu obowiązywania umowy kredytowej, to drugie z zadanych pytań prejudycjalnych oraz udzielona odpowiedź Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazują, iż wyrok C-377/23 może mieć bezpośrednie przełożenie na krajową linię orzeczniczą.
Jakich informacji w zakresie RRSO zobowiązany jest udzielić kredytodawca?
Udzielając odpowiedzi na pytanie prejudycjalne dotyczące RRSO, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że założenia przyjęte do obliczenia RRSO [rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania] muszą być wyraźnie wskazane w umowie o kredyt, a tym samym nie jest wystarczające, aby konsument mógł je sam zidentyfikować, analizując warunki tej umowy.
Zdaniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej założenia przyjęte przez kredytodawcę do obliczenia RRSO powinny zostać podane w umowie konsumentowi w taki sposób, aby konsument mógł dokonać sprawdzenia czy RRSO zostało obliczone w sposób prawidłowy. Trybunał nie określił w jaki sposób założenia te muszą zostać podane, jednakże podzielając ocenę Trybunału, iż założenia te muszą umożliwić konsumentowi samodzielne obliczenie RRSO, zasadnym wydaje się uznanie, iż założenia te powinny obejmować co najmniej wskazanie zmiennych ujętych we wzorze matematycznym zawartym w załączniku nr I do Dyrektywy 2008/48/WE. Możliwe jest również podanie danych niezbędnych do obliczenia RRSO przez konsumenta w inny sposób, lecz należy pamiętać, że powinny być one wskazane w sposób, jasny, zwięzły i wyraźny w umowie kredytowej, w części umowy poświęconej RRSO. Wydaje się że zgodnie z wnioskiem prejudycjalnym wskazanie założeń przyjętych do obliczenia RRSO może przyjąć postać swoistego streszczenia.
Jakie obowiązki związane z RRSO ma kredytodawca przed zawarciem umowy kredytowej?
Warto również zwrócić uwagę na inne istotne aspekty dotyczące RRSO na które uwagę zwrócił Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W jednym z motywów wydanego orzeczenia Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zwrócił uwagę na obowiązki przedkontraktowe kredytodawcy związane z RRSO zgodnie z którymi wymagania w zakresie reprezentatywnego przykładu będą spełnione jeżeli konsumentowi zostaną przedstawione różne warianty określonej umowy kredytowej i ich wpływu na RRSO np. przy różnym okresie spłaty kredytu.
Czy rodzaj naruszenia obowiązku informacyjnego w zakresie RRSO ma znaczenie dla skorzystania z ochrony przyznanej konsumentom na gruncie Dyrektywy 2008/48/WE?
Kolejno TSUE w motywie 59 orzeczenia zwrócił uwagę na fakt, iż błędne obliczenie RRSO może skutkować skorzystaniem przez konsumenta z prawa do odstąpienia od umowy kredytu, a także prawa do skorzystania z sankcji określonych w krajowym porządku prawnym zgodnie z art. 23 Dyrektywy 2008/48/WE. Wskazując na prawo konsumenta do skorzystania z właściwych sankcji, TSUE nie ograniczył tego prawa do sytuacji w których do naruszenia wskazania wartości RRSO dochodzi na niekorzyść konsumenta tj. gdy wartość RRSO wskazana przez kredytodawcę jest wyższa niż w rzeczywistości, co może sugerować, iż w dniu 13 lutego 2025 r. kiedy to ma zapaść Wyrok TSUE w polskiej sprawie C-472/23, rodzaj błędu przy nieprawidłowym wskazaniu RRSO nie będzie mieć znaczenia dla możliwości skorzystania przez konsumenta z sankcji kredytu darmowego.
Pełna informacja dla konsumenta to podstawa! Pani Mecenas Anna Sobczyk, wypowiedziała się dla Business Insider na temat sankcji kredytu darmowego oraz obowiązków kredytodawców wobec konsumentów – https://businessinsider.com.pl/finanse/pelna-informacja-dla-konsumenta-to-podstawa-tsue-rozstrzygnie-o-darmowych-kredytach/61kztxw
