Sankcja Kredytu Darmowego: Przełomowy Wyrok w Warszawie w Świetle Orzeczeń TSUE (C-677/23 i C-472/23)
Przełomowy wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia z 24 lutego 2025 r. pokazuje, jak kluczowe dla spraw o sankcję kredytu darmowego stają się najnowsze orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE. Sąd, opierając się na wyrokach TSUE C-677/23 oraz C-472/23, przyznał rację konsumentowi, tworząc ważny precedens.
W dniu 24 lutego 2025 r. przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie zapadł ciekawy wyrok dotyczący sankcji kredytu darmowego. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że sąd orzekający uznając roszczenie konsumenta o zwrot zapłaconych odsetek i innych kosztów kredytowych, którego podstawą było złożenie przez konsumenta oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, motywując pozytywne dla konsumenta rozstrzygnięcie powołał się na wnioski wypływające z dwóch niedawnych wyroku TSUE, C-677/23 oraz C-472/24.
Wyrok TSUE C-677/23 a obowiązek informacyjny o RRSO
Orzeczenie C-677/23 zapadłe w dniu 23 stycznia 2025 r. jest mało rozpowszechnione w polskich sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego. Zgodnie z jego treścią kredytodawcy zobowiązani są do wskazywania w umowach kredytu założeń przyjętych do obliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) w sposób wyraźny, przejrzysty i możliwy do zweryfikowania przez przeciętnego konsumenta.
W omawianym wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia sygn. akt. IV C 271/24, sąd orzekający uznał, iż klauzula umowa określająca założenia do obliczenia RRSO jako następujące:
- umowa pożyczki będzie obowiązywać przez czas na jaki została zawarta,
- oraz strony wypełnią zobowiązania wynikające z umowy w terminach określonych umową
nie spełnia tych wskazań, bowiem nie określa jakie konkretnie kwoty zostały przyjęte na potrzeby obliczenia RRSO, a założenia powyższej wskazane nie są ujęte w umowie kredytu. W konsekwencji powyższego sąd orzekający uznał, iż w świetle interpretacji prawnej dokonanej przez TSUE w wyroku C-677/23, umowa pożyczki nie była zgodna z art. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k. bowiem nie wskazywała wszystkich założeń służących obliczeniu RRSO.
Niejasne warunki zmiany opłat w świetle wyroku TSUE C-472/24
Poza powyższym naruszeniem sąd orzekający kierując się wnioskami wypływającymi z wyroku C-472/24 uznał, iż w omawianej sprawie doszło także do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt. 10 u.k.k. przez niejasne określenie warunków zmiany opłat i prowizji. W orzeczeniu tym wskazano w szczególności na:
- zmienne wskaźniki ekonomiczne, w tym kontrolowane przez samego pożyczkodawcę,
- a także wskaźniki opisane losowo, odzwierciedlające ewolucję prawną w szerokim znaczeniu.
Sam sposób ograniczenia wzrostu opłat również wzbudzał wątpliwości gdyż ograniczony był do 200% opłaty, do czterech razy w roku, nie później niż sześć miesięcy od wystąpienia zmiennej. Umowa która stanowiła przedmiot oceny Sądu Rejonowego w dla Warszawy – Śródmieścia sygn. akt. IV C 271/24 zawierała niemal tożsame postanowienia dotyczące zmiany opłat i prowizji, a tym samym zdaniem sądu orzekającego powinny one zostać ocenione tożsamo z oceną dokonaną przez TSUE. Zdaniem sądu orzekającego, postanowienia te mogły podważyć możliwość dokonania przez konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania, albowiem nie wykluczały one podwyższenia prowizji za samo udzielenie kredytu albo wprowadzenia nowych opłat za obsługę kredytu sprowadzających się do takiego samego skutku. Przez to umowa pożyczki będąca przedmiotem oceny tego sądu naruszyła art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim.
Znaczenie wyroku dla spraw o sankcję kredytu darmowego
Pozytywnie ocenić należy sięgnięcie przez sąd krajowy do najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności wyroku C-677/23, który w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego należy uznać za niezasadnie pomijany przy sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego.
Sankcja Kredytu Darmowego i wyroki TSUE – Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)
Czym jest sankcja kredytu darmowego?
Sankcja kredytu darmowego to prawo konsumenta, które pozwala mu, w przypadku stwierdzenia przez kredytodawcę naruszeń w umowie (np. braku wymaganych informacji), na zwrot wszystkich kosztów kredytu, takich jak odsetki, prowizje i inne opłaty. W efekcie konsument spłaca jedynie pożyczony kapitał.
Co orzekł TSUE w wyroku C-677/23 w kontekście umów kredytowych?
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku C-677/23 stwierdził, że kredytodawcy muszą w umowach w sposób wyraźny, przejrzysty i weryfikowalny przedstawiać wszystkie założenia przyjęte do obliczenia RRSO (Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania), w tym konkretne kwoty.
Dlaczego sąd w Warszawie uznał, że założenia do RRSO w badanej umowie były nieprawidłowe?
Sąd uznał, że ogólne stwierdzenia, iż „umowa będzie obowiązywać przez czas na jaki została zawarta” oraz „strony wypełnią zobowiązania w terminach”, są niewystarczające. Takie zapisy nie precyzują, jakie konkretne kwoty i parametry wzięto pod uwagę przy kalkulacji RRSO, co uniemożliwia konsumentowi weryfikację poprawności tych obliczeń i jest niezgodne z wytycznymi TSUE.
Jakie naruszenie stwierdzono na podstawie wyroku TSUE C-472/24?
Na podstawie tego wyroku sąd stwierdził naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim. Polegało ono na niejasnym określeniu warunków zmiany opłat i prowizji. Umowa pozwalała na podnoszenie opłat w oparciu o nieprecyzyjne, a nawet kontrolowane przez kredytodawcę wskaźniki, co uniemożliwiało konsumentowi ocenę pełnego zakresu jego zobowiązań finansowych.
Jakie znaczenie ma wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia (IV C 271/24)?
Wyrok ten jest istotny, ponieważ pokazuje, że polskie sądy zaczynają aktywnie stosować najnowsze, prokonsumenckie orzecznictwo TSUE. W szczególności uwzględnienie rzadziej powoływanego wyroku C-677/23 może otworzyć nową drogę argumentacji w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego z powodu błędów w prezentacji RRSO.
