Spis treści:
1. Czy kredytodawca zobowiązany jest uwzględnić nieuczciwe warunki umowne w RRSO?
2. W jaki sposób opłaty związane z kredytem mogą ulec zmianie?
Czy kredytodawca zobowiązany jest uwzględnić nieuczciwe warunki umowne w RRSO?
W wydanym w dniu dzisiejszym orzeczeniu C-472/23 Trybunał po raz kolejny podkreślił znaczenie obowiązku informacyjnego kredytodawców w zakresie wskazania prawidłowej wartości RRSO. Trybunał podkreślił kluczowych charakter tego elementu umowy kredytowej dla konsumenta podnosząc, iż obowiązek wskazania prawidłowego RRSO nie ogranicza się do zakazu zaniżenia jego wartości, ale naruszeniem obowiązku określonego w art. 10 ust. 2 lit. g Dyrektywy 2008/48 może być także wskazanie przez kredytodawcę zawyżonej wartości RRSO.
Zdaniem TSUE kredytodawca obliczając RRSO zgodnie ze wzorem matematycznym zawartym w części I załącznika I Dyrektywy 2008/48 zobowiązany jest uwzględnić całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta w takim kształcie w jakim konsument zobowiązany jest go ponieść na podstawie warunków określonych w umowie kredytowej, nawet jeżeli ostatecznie określone warunki umowne okażą się nieuczciwe oraz niewiążące dla konsumenta.
Powyższe oznacza, iż obowiązkiem kredytodawcy dokonującego obliczenia RRSO w zakresie kosztu kredytu jest uwzględnienie w obliczeniu RRSO także tej części odsetek która została naliczona od kredytowanej prowizji.
W jaki sposób opłaty związane z kredytem mogą ulec zmianie?
Udzielając odpowiedzi na drugie z pytań prejudycjalnych Trybunał wskazał, iż konsument powinien być poinformowany w sposób przejrzysty o powodach i sposobach zmiany opłat związanych z umową kredytową której jest stroną, tak aby w momencie zawarcia umowy mógł ocenić ekonomiczne skutki zawartej umowy.
Trybunał pozostawił sądowi krajowemu ostateczne rozstrzygnięcie czy sposób poinformowania konsumenta o zmianie opłat w związku z zawartą umową kredytową dla przeciętnego konsumenta działającego z dostateczną rozwagą zawarty w umowie stanowiącej podstawę pytania prejudycjalnego, w której to określono, iż opłaty oraz prowizje mogą ulec zmianie w przypadku wystąpienia jednej z okoliczności takich jak zmiana wysokości płacy minimalnej oraz poziomu wskaźników publikowanych przez GUS dotyczących m.in. inflacji, przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, czy cen energii lub stóp procentowych ustalanych przez Narodowy Bank Polski oraz że wzrost takich opłat i prowizji nie przekroczy kwoty 200% obowiązującej opłaty, przy częstotliwości możliwości ich zmian nie więcej niż raz na kwartału, nie później niż pół roku od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniającej wzrost opłaty spełnia wymóg 10 ust. 2 lit. k Dyrektywy 2008/48, pozostawiając jednocześnie sądowi krajowemu wskazówki, uznając, iż warunki zmiany kosztów wykonania umowy zostały określone na podstawie wskaźników które są dla przeciętnego konsumenta trudne do zweryfikowania zarówno przed zawarciem umowy jak również w trakcie jej wykonywania. Zdaniem Trybunału oceny tej nie zmienia wprowadzone przez kredytodawcę ograniczenie ilościowe i procentowe wzrostu opłaty.
Czy waga naruszenia obowiązku informacyjnego ma znaczenie dla możliwości zastosowania sankcji kredytu darmowego?
Celem ostatniego z pytań prejudycjalnych było ustalenie czy możliwe jest stosowanie jednolitej, tożsamej sankcji za naruszenie obowiązku informacyjnego, niezależnie od indywidualnej wagi tego naruszenia w konkretnej umowie kredytowej. Udzielając odpowiedzi na trzecie z pytań prejudycjalnych Trybunał uznał, iż prawo krajowe może przewidywać jednolitą, tożsamą sankcję za naruszenie obowiązku informacyjnego, niezależnie od ciężkości tego naruszenie o ile naruszenie to będzie mogło podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania. Inaczej mówić TSUE uznał, iż prawo krajowe może nie wprowadzać obowiązku stopniowania sankcji z art. 23 Dyrektywy 2008/48 w zależności od ciężkości naruszenia.
