Spis treści:
1. Wniosek Rzecznika Finansowego
2. Jakie stanowisko prezentował Rzecznik Finansowy we wniosku?
3. Jakie stanowisko przyjął Sąd Najwyższy w Uchwale składu siedmiu sędziów III CZP 65/23?
Wniosek Rzecznika Finansowego
W dniu 12 grudnia 2023 r. Rzecznik Finansowy złożył do Sądu Najwyższego wniosek o podjęcie uchwały w związku z rozbieżnościami w orzecznictwie w zakresie dopuszczalności ustalenia wysokości odszkodowania w oparciu o hipotetyczne koszty naprawy, w sytuacji gdy naprawa przy szkodzie częściowej stała się już niemożliwa w wyniku następczych działań poszkodowanego.
Jakie stanowisko prezentował Rzecznik Finansowy we wniosku?
Rzecznik Finansowy postulował przyjęcie poglądu prezentowanego w starszym orzecznictwie Sądu Najwyższego zgodnie z którym roszczenie odszkodowawcze powstaje już z chwilą wyrządzenia szkody tj. w chwili wystąpienia wypadku komunikacyjnego i pojawienia się dalszych przesłanek odpowiedzialności sprawcy na podstawie art. 436 k.c. Według tego poglądu dla powstania roszczenia o naprawienie szkody w postaci kosztów naprawy pojazdu nie mają znaczenia późniejsze zdarzenia, między innymi w postaci sprzedaży uszkodzonego czy naprawy pojazdu przed uzyskaniem odszkodowania. Ewentualne podjęcie takich działań przez poszkodowanego nie pozbawia go prawa do odszkodowania w wysokości odpowiadającej hipotetycznym kosztom naprawy.
Jakie stanowisko przyjął Sąd Najwyższy w Uchwale składu siedmiu sędziów III CZP 65/23?
W podjętej w dniu 11 września 2024 r. uchwale, Sąd Najwyższy nie podzielił stanowiska Rzecznika Finansowego oraz podjął uchwałę której treść odpowiada nowszemu orzecznictwu Sądu Najwyższego.
Zgodnie z treścią pojętej Uchwały III CZP 65/23 Sąd Najwyższy wskazał, iż jeżeli naprawa pojazdu przez poszkodowanego stała się niemożliwa, w szczególności w razie zbycia lub naprawienia pojazdu, nie jest uzasadnione ustalenie wysokości odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy.
Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż w powyższej sytuacji nie jest zasadne stosowanie tzw. metody kosztorysowej. W sytuacji w której poszkodowany dokonał już naprawy pojazdu, przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania cywilnego wysokość szkody jest w zasadzie znana i wyraża się w kosztach jakie poszkodowany poniósł na dokonanie naprawy oraz dodatkowo ewentualnej utracie wartości rynkowej pojazdu ponaprawowego. Jeżeli zaś dojdzie do zbycia pojazdu, to szkoda poszkodowanego przybiera postać różnicy ceny uzyskanej ze sprzedaży nienaprawionego pojazdu, a wartością samochodu sprzed wypadku.
Zdaniem Sądu Najwyższego w tych okolicznościach rozmiar szkody winien każdorazowo zostać ustalony według metody dyferencyjnej. Ustalając rozmiar szkody, należy wziąć pod uwagę wszelkie następstwa zdarzenia szkodzącego dla majątku poszkodowanego oraz powinien uwzględnić dynamiczny charakter szkody.
Zgodnie zaś z zasadą kompensacji szkody odszkodowanie nie może przerastać wielkości szkody, co – wobec jej dynamicznego charakteru – oznacza niemożność przekroczenia wielkości szkody istniejącej w chwili jej naprawienia. Sąd Najwyższy wskazał jednocześnie, że stanowisko wedle którego akceptacja dla żądania odszkodowania odpowiadającego kosztom hipotetycznej naprawy rzeczy w sytuacji, w której naprawa nie może być dokonana, prowadzi do nieuzasadnionego wzrostu wysokości roszczeń odszkodowawczych i możliwości wzbogacenia się poszkodowanych na wyrządzanych im szkodach
