Spis treści:
1. Obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy
2. Zakończenie postępowania upadłościowego wobec przedsiębiorcy
3. Oddłużenie przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną
Obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy
Podmioty prowadzące działalność gospodarczą mają ustawowy obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości w postaci stanu niewypłacalności.
Jeżeli przedsiębiorcą jest osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, wspomniany obowiązek ciąży na tej osobie.
Jeżeli przedsiębiorcą jest, upraszczając, osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna, obowiązek, ten spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw przedsiębiorcy i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami, np. członek zarządu spółki kapitałowej, wspólnik mający prawo reprezentowania spółki osobowej.
Polskie prawo upadłościowe przewiduje również możliwość ogłoszenia upadłości przez konsumentów. Konsumenci mają możliwość, a nie obowiązek składania wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Korzyścią, jaką mogą oni odnieść z przeprowadzenia postępowania upadłościowego, jest uzyskanie oddłużenia, czy to w następstwie wykonania przez nich ustalonego planu spłaty, czy nawet bez ustalenia planu spłaty, w najbardziej uzasadnionych przypadkach.
Mając na uwadze jednak cel postępowania upadłościowego wyartykułowany w art. 2 ust. 2 Prawa upadłościowego (p.u.), który stanowi, iż postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych należy prowadzić również tak, aby umożliwić umorzenie zobowiązań upadłego niewykonanych w postępowaniu upadłościowym, uzasadnione jest pytanie: czy przedsiębiorca będący osobą fizyczną może również uzyskać oddłużenie w następstwie przeprowadzonego postępowania upadłościowego?
Zakończenie postępowania upadłościowego wobec przedsiębiorcy
W przypadku niewypłacalnych podmiotów zbiorowych, np. spółek prawa handlowego, postępowanie upadłościowe polega na likwidacji masy upadłości i przeznaczeniu uzyskanych w ten sposób środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego oraz na zaspokojenie wierzycieli biorących udział w postępowaniu upadłościowym.
W przypadku gdy plan podziału środków zakładał zaspokojenie wierzycieli w całości (co należy do sytuacji bardzo rzadkich), podmiot po zakończeniu postępowania upadłościowego mógł funkcjonować dalej.
Jeżeli natomiast plan podziałów funduszy masy upadłości nie przewidywał zaspokojenia wierzycieli w całości (np. z powodu braku dostatecznego majątku upadłego przedsiębiorcy), po wykonaniu planu podziału postępowanie upadłościowe ulegało zakończeniu, a podmiot podlegał wykreśleniu z właściwego rejestru. Wówczas pod rozwagę wierzycieli należało wziąć dochodzenie niezaspokojonej części roszczenia np. od reprezentantów upadłego podmiotu.
Odmiennie przedstawia się kwestia zakończenia postępowania upadłościowego wobec przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną. W tym przypadku bowiem nie wystąpi sytuacja, iż w przypadku niezaspokojenia wszystkich wierzycieli upadły przestanie istnieć, gdyż mowa jest o człowieku, którego życie, po postępowaniu upadłościowym, biegnie dalej. Należało więc zapewnić mechanizmy umożliwiające oddłużenie takiego przedsiębiorcy, aby umożliwić mu dalsze funkcjonowanie w obrocie.
Oddłużenie przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną
Zgodnie z art. 368 p.u., sąd stwierdza zakończenie postępowania upadłościowego po wykonaniu ostatecznego planu podziału. Ów plan może jednak nie przewidywać pełnego zaspokojenia wierzycieli, z powodu braku dostatecznych funduszy w masie upadłości.
Sąd stwierdza zakończenie postępowania także wtedy, gdy w toku postępowania wszyscy wierzyciele zostali zaspokojeni. Jednakże mogą istnieć wierzyciele, którzy nie brali udziału w postępowaniu upadłościowym i teoretycznie ich wierzytelności nadal powinny podlegać zaspokojeniu.
Aby uwolnić osobę fizyczną od pozostałego zadłużenia, a więc aby umożliwić przedsiębiorcy tzw. oddłużenie, ustawodawca w art. 369 ust. 1 i 1a p.u. przewidział, iż w terminie trzydziestu dni od dnia obwieszczenia postanowienia o zakończeniu postępowania upadłościowego upadły będący osobą fizyczną może złożyć wniosek o ustalenie planu spłaty wierzycieli i umorzenie pozostałej części zobowiązań, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym. W tym terminie upadły będący osobą fizyczną może również złożyć wniosek o umorzenie zobowiązań bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli.
Kluczowe jest dochowanie trzydziestodniowego terminu do złożenia wniosku. Wniosek składa się w systemie KRZ.
O możliwych rozstrzygnięciach Sądu w przedmiocie wniosku przedsiębiorcy będzie mowa w kolejnych artykułach, gdyż objętość tej tematyki wykracza poza ramy niniejszego wpisu.
