Nowe Prawo Zamówień Publicznych 2025: Kluczowe zmiany dla wykonawców zagranicznych

Kluczowe Zmiany w Prawie Zamówień Publicznych i Ustawie o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi

Prawo zamówień publicznych oraz zasady udzielania koncesji to obszary dynamicznych zmian, które bezpośrednio wpływają na prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki podpisał w dniu 21 sierpnia 2025 r. Ustawę z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi. Ta nowa ustawa wprowadza istotne modyfikacje, które każdy wykonawca i zamawiający powinien znać, aby skutecznie poruszać się po zaktualizowanym rynku zamówień publicznych.

Kluczowe Zmiany w Ustawie Prawo Zamówień Publicznych (PZP)

Nowelizacja wprowadza nowe artykuły 16a i 16b do Prawa zamówień publicznych, fundamentalnie zmieniając zasady traktowania wykonawców zagranicznych.

1. Równe Traktowanie dla Wykonawców z „Państw Partnerskich” (Nowy Art. 16a PZP)

   • Zgodnie z nowym art. 16a, zamawiający będą musieli zapewnić takie samo traktowanie wykonawcom pochodzącym z państw trzecich, które są stronami Porozumienia Światowej Organizacji Handlu (WTO) w sprawie zamówień rządowych (GPA) lub innych umów międzynarodowych gwarantujących na zasadzie wzajemności i równości dostęp do rynku zamówień publicznych, których stroną jest Unia Europejska.

   • Dotyczy to zarówno samych wykonawców, jak i robotów budowlanych, dostaw i usług pochodzących z tych państw, traktując je jak te z państw członkowskich Unii Europejskiej. Jest to wyraz zasady niedyskryminacji w stosunku do partnerów UE.

2. Elastyczność i Potencjalne Ograniczenia dla Wykonawców z „Państw Trzecich Nieobjętych Umowami Międzynarodowymi” (Nowy Art. 16b PZP)

   • Nowy art. 16b dotyczy wykonawców i podmiotów pochodzących z innych państw niż państwa członkowskie UE i państwa objęte umowami międzynarodowymi, zwanych w ustawie „państwami trzecimi niebędącymi stronami umów międzynarodowych”.

   • Uprawnienia Zamawiającego: Zamawiający może określić w dokumentach zamówienia lub ogłoszeniu o zamówieniu, że:

     • O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy z tych państw.

     • Wykonawcy z tych państw mogą wspólnie ubiegać się o zamówienie.

     • Wykonawcy mogą polegać na zdolnościach podmiotów udostępniających zasoby z tych państw.

     • Wykonanie części zamówienia może być powierzone podwykonawcom, a nawet dalszym podwykonawcom, z tych państw.

   • Ważne Zróżnicowanie Traktowania: Zamawiający może określić warunki zamówienia mniej korzystne dla wykonawców lub robót, dostaw i usług pochodzących z tych „państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych”, niż dla tych z państw objętych art. 16a. Oznacza to potencjalne dyskryminacyjne warunki, jeśli zamawiający zdecyduje się na takie rozwiązanie.

3. Nowe Podstawy do Odrzucenia Oferty lub Wniosku

   • Wprowadzono możliwość odrzucenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu (art. 146 ust. 1 pkt 4a) oraz odrzucenia oferty (art. 226 ust. 1 pkt 5a), jeżeli zostały złożone przez wykonawcę z „państwa trzeciego niebędącego stroną umowy międzynarodowej” lub wspólnie z takim wykonawcą, chyba że zamawiający w trybie art. 16b ust. 1 pkt 1 lub 2 dopuścił ich udział.

   • Podobne zasady wprowadzono dla konkursów (art. 343 ust. 3 pkt 4a), umożliwiając odrzucenie wniosku uczestnika z „państwa trzeciego niebędącego stroną umowy międzynarodowej”, chyba że zamawiający określił inaczej w ogłoszeniu lub regulaminie.

4. Ograniczenia w Zamówieniach Sektorowych (Art. 393 ust. 1 pkt 4)

   • Zamawiający Sektorowy, z uwzględnieniem art. 16b, będzie mógł odrzucić ofertę w zamówieniu na dostawy, jeśli udział produktów (w tym oprogramowania dla sieci telekomunikacyjnych) pochodzących z państw członkowskich UE, państw z równym traktowaniem lub państw objętych dyrektywą 2014/25/UE nie przekracza 50% całkowitej wartości produktów objętych ofertą, pod warunkiem, że przewidział to w ogłoszeniu o zamówieniu lub SWZ.

5. Brak Środków Ochrony Prawnej (Art. 505 ust. 1a)

   • Jedna z najważniejszych zmian: Wykonawcy, uczestnicy konkursu oraz inne podmioty pochodzące z „państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych” zostają pozbawieni środków ochrony prawnej określonych w ustawie PzP. Oznacza to, że nie będą mogli wnosić odwołań od działań Zamawiającego.

Zmiany w Ustawie o Umowie Koncesji na Roboty Budowlane lub Usługi

Analogiczne zmiany wprowadzono do ustawy o umowie koncesji, odzwierciedlając podział na „państwa partnerskie” i „państwa trzecie nieobjęte umowami międzynarodowymi”.

1. Równe Traktowanie w Koncesjach (Nowy Art. 12a)

   • Zasada równego traktowania, identyczna jak w PzP, dotyczy również wykonawców ubiegających się o umowy koncesji, pochodzących z państw objętych GPA lub innymi umowami międzynarodowymi z UE.

2. Elastyczność i Potencjalne Ograniczenia dla „Państw Trzecich” w Koncesjach (Nowy Art. 12b)

   • Podobnie jak w PzP, zamawiający może dopuścić do ubiegania się o umowę koncesji wykonawców z „państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych” (oraz joint ventures, poleganie na zasobach i podwykonawstwo).

   • Jednocześnie, zamawiający może określić wymagania dotyczące postępowania o zawarcie umowy koncesji lub warunki umowy koncesji mniej korzystne dla wykonawców lub robót, dostaw i usług z tych państw, niż dla tych z państw objętych art. 12a.

3. Brak Środków Ochrony Prawnej w Koncesjach (Art. 54 ust. 1a)

   • Również w przypadku umów koncesji, wykonawcy i inne podmioty z „państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych” nie będą miały prawa do środków ochrony prawnej.

Przepisy Przejściowe – Co z Bieżącymi Postępowaniami?

Ustawa przewiduje szczegółowe regulacje dotyczące postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie.

• Ogólna zasada: Do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
• Ważne wyjątki:

  • Nowe zasady równego traktowania (art. 16a PzP i art. 12a ustawy koncesyjnej) stosuje się również do trwających postępowań.

  • Zamawiający będzie mógł odrzucić ofertę (na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 5a PzP) lub wniosek (na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 4a PzP, art. 343 ust. 3 pkt 4a PzP) od wykonawców z „państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych” nawet w przypadku ponownej oceny ofert, o ile nie narusza to warunków określonych w dokumentach zamówienia/koncesji.

• Postępowania odwoławcze: W zależności od daty wszczęcia postępowania odwoławczego i samego postępowania o zamówienie/koncesję, zastosowanie znajdą odpowiednia przepisy dotychczasowe lub nowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na odwołania wniesione po wejściu w życie ustawy, dotyczące zaniechania przeprowadzenia postępowania, gdzie zastosowanie mają już nowe przepisy.

Podsumowanie i Wejście w Życie

Nowelizacja ustawy o zamówieniach publicznych i ustawy o umowie koncesji z 9 lipca 2025 r., podpisana przez Prezydenta Karola Nawrockiego 21 sierpnia 2025 r., wprowadza istotne rozróżnienie w traktowaniu wykonawców zagranicznych. Z jednej strony, cementuje zasadę równego traktowania dla państw objętych umowami międzynarodowymi z UE. Z drugiej, daje zamawiającym elastyczność, ale i możliwość surowszego traktowania podmiotów z państw trzecich nieposiadających takich umów, włącznie z pozbawieniem ich prawa do środków ochrony prawnej.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Oznacza to konieczność pilnej adaptacji dla wszystkich uczestników rynku zamówień publicznych i koncesji.

Q&A – Najczęściej Zadawane Pytania o Nowe Prawo Zamówień Publicznych

• Jak nowa ustawa rozróżnia wykonawców zagranicznych?
  • Ustawa wprowadza rozróżnienie na dwie główne kategorie:
    1. Wykonawców z państw trzecich będących stronami Porozumienia WTO w sprawie zamówień rządowych lub innych umów międzynarodowych z UE gwarantujących wzajemny dostęp do rynku (traktowani na równi z wykonawcami z UE).

    2. Wykonawców z „państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych”, w stosunku do których zamawiający może określić mniej korzystne warunki, a nawet odrzucić ich oferty czy wnioski.

• Czy wykonawcy z krajów spoza Unii Europejskiej mogą ubiegać się o zamówienia publiczne w Polsce po wejściu w życie nowych przepisów?

  • Tak, mogą, ale ich traktowanie zależy od kraju pochodzenia. Wykonawcy z państw objętych umowami międzynarodowymi (np. WTO GPA) będą traktowani równo z wykonawcami z UE. Natomiast wykonawcy z innych państw trzecich mogą ubiegać się o zamówienia tylko wtedy, gdy zamawiający wyraźnie to dopuści w dokumentach zamówienia, i mogą podlegać mniej korzystnym warunkom.

• Jakie są kluczowe ryzyka dla wykonawców z państw nieobjętych umowami międzynarodowymi z UE?

  • Głównymi ryzykami są możliwość określenia przez zamawiającego mniej korzystnych warunków zamówienia (Art. 16b ust. 2 PzP, Art. 12b ust. 2 ustawy koncesyjnej), a także ryzyko odrzucenia oferty lub wniosku. Najistotniejszym ryzykiem jest pozbawienie ich prawa do środków ochrony prawnej (Art. 505 ust. 1a PzP, Art. 54 ust. 1a ustawy koncesyjnej), co oznacza brak możliwości odwołania się od decyzji zamawiającego.

• Czy zagraniczni wykonawcy mają prawo do odwołania się od decyzji zamawiającego na mocy nowej ustawy?

  • Wykonawcy pochodzący z „państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych” nie mają prawa do środków ochrony prawnej określonych w ustawie PzP oraz ustawie o umowie koncesji. Oznacza to brak możliwości wniesienia odwołań czy skarg w przypadku sporów.

• Kiedy nowa ustawa wchodzi w życie?
  • Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia.