Spis treści:
3. PZU 2.0 a interes wierzycieli
5. Podsumowanie
Celem każdego postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy poprzez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli.
Nie tylko więc interes przedsiębiorcy w restrukturyzacji ma znaczenie, ale interes wierzycieli jest nie mniej istotny.
PZU 2.0 – charakterystyka
Postępowanie o zatwierdzenie układu jest postępowaniem specyficznym, ponieważ istotna jego część odbywa się bez udziału sądu. Udział ten pojawia się dopiero w przypadku złożenia wniosku o zatwierdzenie układu. Przed dniem 01 grudnia 2021 r. ta odformalizowana procedura i niższy koszt postępowania, będące jej zaletami, okupione były kosztem w postaci braku ochrony Dłużnika przed działaniami windykacyjnymi wierzycieli.
W stanie prawnym obowiązującym od dnia 01 grudnia 2021 r. nastąpiła rewolucyjna zmiana, polegająca na wprowadzeniu postępowania o zatwierdzeniu układu z dokonaniem obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego (potocznie PZU 2.0). Wprowadzenie tej odmiany postępowania restrukturyzacyjnego było poprzedzone krótkim obowiązywaniem jego popularnego pierwowzoru w postaci uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego.
PZU 2.0 – zalety
Postępowanie o zatwierdzeniu układu z dokonaniem obwieszczenia jest obecnie najbardziej popularnym rodzajem postępowania restrukturyzacyjnego. O sukcesie tego wariantu zadecydowały takie czynniki, jak: (i) krótki czas potrzebny do uzyskania ochrony przed działaniami windykacyjnymi, (ii) szeroko zakrojona ochrona Dłużnika w czasie trwania skutków obwieszczenia, (iii) odformalizowana procedura, (iv) krótki czas trwania postępowania oraz (v) koszt procedury niższy niż w przypadku pozostałych postępowań.
Spośród wymienionych wyżej faktorów, o sukcesie PZU 2.0 zadecydował, zdaje się, krótki czas potrzebny do uzyskania ochrony zbliżonej do tej, jaką uzyskuje się w najbardziej zaawansowanej procedurze restrukturyzacyjnej. W rzeczywistości bowiem wystarczy zawrzeć z doradcą restrukturyzacyjnym umowę o sprawowanie funkcji nadzorcy układu, następnie należy sporządzić spis wierzytelności, spis wierzytelności spornych oraz wstępny plan restrukturyzacyjny, i już można dokonać w systemie Krajowy Rejestr Zadłużonych (dalej: KRZ) obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego, które ukaże się w KRZ natychmiast po jego utworzeniu. I od tego dnia, przez okres co najmniej czterech miesięcy, Dłużnik korzysta z ochrony polegającej na tym, że:
- zawieszeniu ulegają postępowania egzekucyjne skierowane do majątku Dłużnika,
- niedopuszczalna jest egzekucja oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia lub zarządzenia zabezpieczenia roszczenia,
- niedopuszczalne jest wypowiedzenie Dłużnikowi umowy najmu lub dzierżawy nieruchomości, w której jest prowadzone przedsiębiorstwo Dłużnika, umów kredytu w zakresie już udostępnionych środków, leasingu, ubezpieczeń majątkowych, umów rachunku bankowego oraz innych umów o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa Dłużnika,
- dopuszcza się, choć jest to sporne, uchylenie zajęć komorniczych, np. rachunków bankowych, dokonanych przed dniem obwieszczenia.
PZU 2.0 a interes wierzycieli
Wymienione powyżej cechy postępowania PZU 2.0 z punktu widzenia Dłużnika stanowią istotne zalety, natomiast z perspektywy wierzycieli to poważne niedogodności.
Skutki obwieszczenia trwają 4 miesiące od dnia obwieszczenia, a jeżeli w tym terminie zostanie złożony wniosek o zatwierdzenie układu, wspomniana wyżej ochrona trwa nadal.
Obrona przed restrukturyzacją wszczętą z pokrzywdzeniem wierzycieli – uchylenie skutków obwieszczenia
Postępowanie o zatwierdzenie układu z obwieszczeniem bywa niestety wykorzystywane niezgodnie z intencją przyświecającą jego wprowadzeniu do obrotu.
Mowa tu o przypadkach, gdy podmiot zawiera umowę z doradcą restrukturyzacyjnym i w krótkim czasie dokonuje obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego, i od tego momentu korzysta z trwającej co najmniej 4 miesiące ochrony, jednak w rzeczywistości nie ma zamiaru zrestrukturyzowania swoich zobowiązań, gdyż jego celem jest odwleczenie w czasie spodziewanych działań wierzycieli, w szczególności zablokowanie egzekucji.
Przejawem powyższego może być też manipulowanie poziomem wierzytelności spornych, celem zainicjowania procedury, np. wykreowanie wierzycieli pozornych w celu głosowania za układem i w ten sposób przegłosowanie wierzycieli rzeczywistych.
Analogicznie ocenimy sytuację, w której kondycja finansowa Dłużnika jest tak zła, że nie jest prawdopodobne, aby Dłużnik był w stanie spłacać raty układowe oraz regulować bieżące zobowiązania powstałe po dniu układowym, oraz sytuację przeciwną – rozpoczęcie procedury przed przedsiębiorcę, który nie jest ani niewypłacalny, ani zagrożony niewypłacalnością, a jedynie zamierza zredukować część swojego zadłużenia.
Ustawodawca wprowadził pewien wentyl bezpieczeństwa, celem zmitygowania wykorzystywania PZU 2.0 niezgodnie z jego przeznaczeniem. Otóż na wniosek wierzyciela, nadzorcy układu lub Dłużnika, sąd uchyla skutki dokonania obwieszczenia, jeżeli prowadzą one do pokrzywdzenia wierzycieli. Co ważne, przesłanką do skutecznego złożenia wniosku jest pokrzywdzenie co najmniej dwóch wierzycieli. Przepis art. 226f ustawy Prawo restrukturyzacyjne odwołuje się do wierzycieli w liczbie mnogiej.
Co istotne dla zasadności wniosku, to fakt, że samo ograniczenie egzekucji lub możliwość restrukturyzacji zadłużenia nie jest przejawem pokrzywdzenia wierzycieli, bowiem sąd rozpoznający wniosek winien odnieść pozycję prawną wierzyciela do pozostawania Dłużnika w stanie niewypłacalności lub zagrożenia nią, a nie do sytuacji bycia wierzycielem dłużnika wypłacalnego.
Wniosek podlega opłacie sądowej w kwocie 30 zł i może zostać złożony aż do prawomocnego zatwierdzenia układu lub umorzenia postępowania.
Wydanie postanowienia następuje na posiedzeniu niejawnym, ale sąd może przesłuchać Dłużnika, wierzyciela lub nadzorcę układu. Postanowienie sądu jest zaskarżalne.
Po prawomocnym uchyleniu skutków obwieszczenia postępowanie restrukturyzacyjne trwa w dalszym ciągu. Przybiera ono postać klasycznego postępowania o zatwierdzenie układu – bez obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego, czyli wygasa szeroka ochrona udzielona restrukturyzowanemu podmiotowi.
Podsumowanie
Postępowanie o zatwierdzenie układu z obwieszczeniem o ustaleniu dnia układowego jest postępowaniem wychodzącym naprzeciw potrzebom biznesu. Zagwarantowano jednocześnie narzędzia interwencji, w sytuacji gdyby ochrona udzielona Dłużnikowi prowadziła do pokrzywdzenia wierzycieli.
Na powyższym modelu wyważającym interes Dłużnika i wierzycieli kładzie się jednak cieniem praktyczna realizacja ochrony udzielonej wierzycielom, wynikająca z czasu, jaki może upłynąć od dnia złożenia wniosku o uchylenie skutków obwieszczenia do dnia jego prawomocnego rozpoznania, który to czas z pewnością należy liczyć w miesiącach.
