Spis treści:
1. Krajowa Izba Odwoławcza czy postępowanie cywilne?
2. Zmiana podejścia po orzeczeniu Sądu Najwyższego
Ustawa z dnia 11 września 2019 roku Prawo zamówień publicznych daje Zamawiającym prawo do zatrzymania wadium w przypadkach określonych w art. 98 ust. 6. Zdarzają się jednak sytuacje, w których Zamawiający zatrzymuje wadium pomimo że nie istnieją przesłanki do takiego działania. Orzecznictwo dotyczące zatrzymania wadium jest przy tym niejednolite, stąd Wykonawcy często są zainteresowani dochodzeniem zwrotu wadium.
Krajowa Izba Odwoławcza czy postępowanie cywilne?
Tutaj rodzi się pierwsze pytanie: gdzie dochodzić zwrotu wadium – czy przed Krajową Izbą Odwoławczą, czy może w postępowaniu cywilnym. Jeśli zaś w postępowaniu cywilnym, to należy zastanowić się, czy wyczerpanie drogi przed KIO jest konieczne dla wszczęcia postępowania sądowego.
Zmiana podejścia po orzeczeniu Sądu Najwyższego
Jeszcze kilka lat temu stanowiska w tej kwestii były podzielone. Sądy często uznawały, że konieczne jest w pierwszej kolejności wniesienie odwołania do KIO, a dopiero następnie można wystąpić do sądu. Sytuacja zmieniła się zasadniczo po wydaniu przez SN postanowienia z dnia 12 lutego 2014 roku, w którym SN uznał, że:
„W stanie prawnym obowiązującym po nowelizacji ustawy z 29.01.2004 r. – Prawo zamówień publicznych, dokonanej z dniem 29.01.2010 r. przez ustawę z 2.12.2009 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1778) dopuszczalna jest droga sądowa do dochodzenia przez uczestnika postępowania zwrotu zatrzymanego przez zamawiającego na podstawie art. 46 ust. 4a wadium bez potrzeby uprzedniego wyczerpania trybu postępowania odwoławczego regulowanego przepisami Prawa zamówień publicznych.” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2014 r., IV CSK 291/13).
Jakie jest podejście KIO?
Obecnie nie budzi wątpliwości, że Wykonawca, który chce dochodzić zwrotu wadium, powinien to robić na drodze postępowania cywilnego. KIO zwraca uwagę, że Wykonawca nie ma interesu prawnego, aby kwestionować decyzję Zamawiającego o zatrzymaniu wadium w drodze odwołania do Izby.
Jak podkreśla KIO, przepis art. 505 p.z.p. należy interpretować w powiązaniu z art. 554 ust. 1 pkt 1 p.z.p. Skoro odwołanie złożone wyłącznie na czynność zatrzymania wadium nie podlega uwzględnieniu z uwagi na brak wpływu ewentualnego naruszenia przepisów ustawy na wynik postępowania o udzielenie zamówienia, to należy uznać, że odwołujący nie posiada interesu w jego wniesieniu (wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 8 lutego 2024 r., KIO 164/24).
