Spis treści:
1. Czy Fundacja rodzinna może nabywać nieruchomości rolne ?
2. Jak było przed 5 października 2023 r. ?
3. Co musi zrobić Fundacja Rodzinna aby nabyć nieruchomość rolną ?
Istnieje szansa, że fundacje rodzinne będą mogły na nowo swobodnie obracać ziemią rolną powyżej 1 ha. 28 maja br. w Ministerstwie Rozwoju i Technologii odbyło się posiedzenie Zespołu do spraw Deregulacji i Dialogu Gospodarczego, w trakcie którego poruszana była m.in. kwestia ponownego uwzględnienia w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego rozwiązań dedykowanych fundacjom rodzinnym. Będzie ona przedmiotem analizy ze strony Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w toku najbliższych prac legislacyjnych nad ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego lub ustawą o fundacji rodzinnej.
Czy Fundacja rodzinna może nabywać nieruchomości rolne ?
Od 5 października 2023 r. fundacja, jako osoba prawna, stała się ponownie takim samym podmiotem jak spółka prawa handlowego, która dla nabycia nieruchomości rolnej musi uzyskać zgodę dyrektora generalnego KOWR-u.
Jak było przed 5 października 2023 r. ?
Od 22 maja 2023 r. (data wejścia w życie przepisów o fundacji rodzinnej) do 5 października 2023 r., fundacje miały prawo nabywać nieruchomości rolne powyżej 1 ha bez zgody Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR), a konkretnie od fundatora, a także przez beneficjenta (bliskiego fundatora) od fundacji.
Fundacja rodzinna musiała prowadzić jednak działalność rolniczą na tym gruncie. Nie mogła też zbyć ziemi przez okres pięciu lat, z wyjątkiem zbycia lub oddania w posiadanie beneficjentowi fundacji rodzinnej, będącemu osobą bliską fundatora fundacji rodzinnej. KOWR-owi nie przysługiwała możliwość nabycia nieruchomości rolnej (prawo wykupu) w przypadku jej zbywania przez fundację rodzinną, jeżeli nabycie nieruchomości następowało przez beneficjenta fundacji rodzinnej, będącego osobą bliską fundatora tej fundacji rodzinnej.
Co musi zrobić Fundacja Rodzinna aby nabyć nieruchomość rolną ?
– zamieścić ogłoszenie na portalu erolnik (prowadzonego przez KOWR), na którym publikuje się oferty sprzedaży nieruchomości ale w przypadku zgłoszenia się nabywców dyrektor KOWR nie wyda zgody;
– złożyć wniosek o uzyskanie zgody KOWR;
– po uzyskaniu zgody można przystąpić złożenia oświadczenia o ustanowieniu FR i podpisać statut.
Czy ograniczenie w możliwości wnoszenia do Fundacji Rodzinnych nieruchomości rolnych jest potrzebne ?
Wystarczającym zabezpieczeniem w przypadku fundacji będzie pięcioletni zakaz zbywania i oddawania w posiadanie nieruchomości rolnych. Podobnie niezbędne jest wyłącznie przysługującemu KOWR-owi prawa pierwszeństwa nabycia udziałów albo akcji w spółce, wnoszonych do fundacji rodzinnej.
Podobny problem pojawia się w przypadku wniesienia do fundacji rodzinnej udziałów lub akcji w spółce będącej właścicielem co najmniej 5 ha gruntów rolnych. Wielu rolników, mających większe gospodarstwa rolne, prowadzi działalność właśnie w tej formie prawnej.
W obecnym stanie prawnym KOWR ma prawo pierwszeństwa nabycia udziałów albo akcji w spółce. KOWR jest coraz bardziej aktywny w zakresie korzystania z prawa pierwokupu i pierwszeństwa nabycia.
W konsekwencji stanowi to problem dla wspólników albo akcjonariuszy rodzinnych spółek rolniczych przed wnoszeniem swoich udziałów do fundacji rodzinnej.
