Spis treści:
1. Czy dokumentować wniesienie kapitału założycielskiego?
2. Jakie transakcje z fundacją rodzinną mogą powodować obowiązki w zakresie cen transferowych?
Fundacja rodzinna pomimo zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) w dalszym ciągu podlega pod przepisy o cenach transferowych, co może oznaczać obowiązki w zakresie utworzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych i składania formularza TPR. Mimo to w większości przypadków transakcje dokonywane z fundacją rodzinną – z uwagi na niegospodarczy charakter – nie będą transakcjami kontrolowanymi, podlegającymi ww. obowiązkom.
Czy dokumentować wniesienie kapitału założycielskiego?
Jedynie transakcje kontrolowane zawierane przez fundację rodzinną podlegają pod przepisy o cenach transferowych. Kwestia ta została rozpatrzona w ramach interpretacji ogólnej z dnia 29 grudnia 2021 r. (DCT1.8203.4.2020), która wyjaśniła, że aby zdarzenie było traktowane jako transakcja kontrolowana, musi występować element działania o charakterze gospodarczym. Zgodnie ze wskazaną interpretacją ogólną, działanie o charakterze gospodarczym należy utożsamiać z szerszym pojęciem, jakim jest działalność gospodarcza. Minister Finansów wprost nie definiuje działania o charakterze gospodarczym. Natomiast przytacza on podstawowe cechy charakteryzujące działalność gospodarczą. Zgodnie z powyższą interpretacją, działalność gospodarcza powinna:
- być prowadzona w celach zarobkowych,
- funkcjonować w ramach zorganizowanej struktury,
- działać w sposób ciągły,
- mieć niezależny charakter.
Fundator obowiązany jest na podstawie statutu do wniesienia mienia na pokrycie funduszu założycielskiego, który może występować np. w postaci udziałów, akcji czy środków pieniężnych. Należy zauważyć, że w zakresie tego zdarzenia fundacja rodzinna zachowuje się pasywnie, za wniesiony wkład fundator co do zasady nie otrzymuje żadnego ekwiwalentu. Wynika to w szczególności z faktu, że w przeciwieństwie do spółek, fundacja rodzinna ma charakter „bezudziałowy” – fundator, w zamian za wkład wniesiony do fundacji, nie otrzymuje w niej jakichkolwiek udziałów (co nie zmienia faktu, że założyciel może być jednocześnie beneficjentem fundacji). Z tego względu, jak się wydaje wniesienie mienia na pokrycie kapitału założycielskiego co do zasady nie będzie spełniać definicji transakcji kontrolowanej, tym samym w ogóle nie będzie podlegać pod przepisy o cenach transferowych.
Jakie transakcje z fundacją rodzinną mogą powodować obowiązki w zakresie cen transferowych?
Warto zwrócić uwagę, że świadczenia wykonane przez fundację rodzinną na rzecz jej beneficjentów mogą stanowić transakcję kontrolowaną. Zagadnienie to jest o tyle istotne, że adresatami świadczeń będą z reguły podmioty powiązane z fundacją, bowiem członkowie rodziny traktowani są jako podmioty powiązane. Z kolei rodzinny „biznes” nie zawsze oznacza zachowanie warunków rynkowych. Obowiązki podatkowe w zakresie cen transferowych mogą powstać m. in. w sytuacji, jeżeli fundacja rodzinna będzie dokonywać transakcji kontrolowanych z członkami rodziny fundatora oraz ich spółkami i roczna wartość tych transakcji przekroczy ustawowe progi, czyli:
- 10 mln zł netto – w przypadku transakcji towarowych i finansowych lub
- 2 mln zł netto – w przypadku transakcji usługowych oraz pozostałych.
Limity te odnieść należy do transakcji jednego rodzaju, odrębnie dla strony kosztowej i przychodowej. Zgodnie z przepisami progi ustala się dla każdej transakcji o charakterze jednorodnym bez względu na ilość podmiotów powiązanych, z którymi zawierana jest transakcja.
Przyjęcie, że świadczenie fundacji rodzinnej stanowi transakcję kontrolowaną, oznacza konieczność m.in. zachowania ceny rynkowej, ale również realizacji obowiązku przygotowania lokalnej dokumentacji cen transferowych lub składania informacji o cenach transferowych.
Przy identyfikacji obowiązków w zakresie cen transferowych należy mieć jednak na uwadze, że świadczenia przyznane przez fundację rodzinną na rzecz jej beneficjentów często nie będą miały charakteru gospodarczego, a to wyklucza ich uznanie za transakcje kontrolowane – np. pokrycie kosztów edukacji beneficjentów lub nieodpłatne udostępnienie lokalu dla celów mieszkaniowych. Takie świadczenia co do zasady będą miały charakter zaspokojenia potrzeb osobistych i nie będą pozostawać w związku z działalnością gospodarczą beneficjenta ani fundacji rodzinnej, co wyklucza możliwość rozpatrywania ich jako transakcji kontrolowanych na gruncie przepisów o cenach transferowych.
